به گزارش روابط عمومی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان مژده دستوری، قصهگوی پیشکسوت و داور مرحله استانی بیستوهفتمین جشنواره بینالمللی قصهگویی، خود را از سال ۱۳۶۶ عضو کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان میداند و از آن روزگار تاکنون، عشق به قصه و قصهگویی را در وجودش زنده نگه داشته است. در این گفتوگو، او از معیارهای داوری، نقش قصههای بومی، چالشهای قصهگویان و تأثیر جشنواره بر نسل امروز میگوید.
به عنوان داور جشنواره قصهگویی، معیارهای اصلی شما برای ارزیابی یک قصهگوی خوب و اثرگذار چیست؟
قصهگویی هنری منحصربهفرد و بستری برای بروز خلاقیتهای ناب است. در کنار جنبه هنری، توجه به اصول فنی نیز اجرا را متمایز میکند. یک قصهگوی خوب باید: ارتباط عاطفی مؤثری با مخاطب برقرار کند. بر زبان و بیان مسلط باشد و از تنوع لحن بهره ببرد. بتواند تصاویر ذهنی خلاقانه خلق کند. به ساختار قصه (آغاز، میانه، پایان) و انسجام روایت توجه داشته باشد و مهمتر از همه، اجرایش همراه با صداقت و باورپذیری باشد.
در این دوره از جشنواره، آیا با اجراهایی مواجه شدید که از قصههای بومی و محلی منطقه استفاده کرده باشند؟نقش این قصهها در حفظ فرهنگ بومی چقدر است؟
استان کهگیلویه و بویراحمد، مهد فرهنگهای بومی و فولکلور است. در این جشنواره شاهد بودم که قصهگویان با بهرهگیری از گویشهای محلی و روایتهای بومی، تلاش ارزشمندی برای حفظ میراث شفاهی و فرهنگی منطقه داشتند.
به نظر شما قصهگویان این جشنواره به ویژه نسل نوجوان چقدر با قصههای کهن و فولکلوریک آشنا هستند؟
اگرچه آشنایی نسل نوجوان با قصههای کهن نسبت به گذشته کمتر شده، اما در جشنواره شاهد علاقهمندی آنان به استفاده از این قصهها بودیم. جشنوارههایی مانند این میتوانند پیوند نسل جدید را با قصههای کهن دوباره برقرار کنند.
یکی از بزرگترین چالشهای قصهگویان در اجرا چیست و چگونه میتوانند بر آن غلبه کنند؟
چالش اصلی، حفظ تمرکز قصهگو و جذب مخاطب در طول اجراست. با تغییر مناسب لحن، استفاده از زبان بدن و ایجاد ریتم در صدا میتوان توجه مخاطب را نگه داشت. تمرین مستمر و شناخت مخاطب، راه غلبه بر این چالش است.
حضور خانوادهها در جشنواره مانند خانوادهای که پدر، مادر و فرزندان با هم شرکت کردهاند چه تأثیری بر کیفیت و فضای جشنواره میگذارد؟
حضور خانوادهها، فضای جشنواره را صمیمیتر و پرانرژیتر میکند. کانون پرورش فکری با تأکید بر انتقال فرهنگ قصهگویی درون خانواده، به ارتقای کیفیت اجراها کمک زیادی کرده است.
آیا در داوری، تفاوتی بین شرکتکنندگان خردسال، نوجوان و بزرگسال قائل میشوید؟ چگونه؟
بله، با توجه به ویژگیهای هر گروه سنی داوری میشود. خردسالان بیشتر از نظر خلاقیت و شادابی اجرا ارزیابی میشوند، نوجوانان از نظر روایت و انسجام داستان، و بزرگسالان از نظر عمق محتوا و مهارتهای حرفهای.
استفاده از ابزارهای کمکی مثل موسیقی، تصویر یا حرکات بدنی تا چه حد در قصهگویی مجاز یا توصیه میشود؟
این ابزارها میتوانند مکمل روایت باشند و اجرا را جذابتر کنند، اما نباید جایگزین قدرت کلام و تخیل قصهگو شوند.
به نظر شما جشنوارههایی مثل این چقدر میتوانند به ترویج کتابخوانی و علاقه به ادبیات در جامعه کمک کنند؟
جشنواره قصهگویی دریچهای به جهان داستان و کتاب است و مخاطب را به مطالعه بیشتر ترغیب میکند؛ بنابراین نقش مؤثری در ترویج کتابخوانی دارد.
چه توصیه آموزشی یا تمرینی به کسانی دارید که میخواهند قصهگویی را به صورت حرفهای دنبال کنند؟
مطالعه گسترده در حوزه ادبیات و فولکلور، تمرین روزانه بیان و لحن، ضبط و بازبینی اجراها و شرکت در کارگاههای آموزشی را توصیه میکنم.
آینده قصهگویی در ایران را چگونه میبینید؟ آیا قصهگویی میتواند در فضای دیجیتال امروز هم جایگاه خود را حفظ کند؟
قصهگویی با وجود رسانههای دیجیتال، آیندهای روشن دارد. پادکستها، شبکههای اجتماعی و دیگر بسترهای دیجیتال، فرصتهای جدیدی برای روایت قصهها ایجاد میکنند. مهم این است که قصهگو با استفاده از ابزارهای جدید، روح قصه را زنده نگه دارد.